Տառային արտահայտություններ

Տառային արտահայտություններ

Մենք շատ անգամ ենք համոզվել, թե որքան հարմար է գրառումները կարճ ներկայացնել հատուկ նշանների միջոցով: Դրա լավագույն օրինակն է թվերի դիրքային գրառումը 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 թվանշանների միջոցով:

Գիտենք թվաբանական գործողությունների նշանները՝ +−:×

Հիշենք նաև համեմատման նշանները =≠<> և փակագծերը՝ ():

Թվեր, գործողությունների նշաններ և փակագծեր պարունակող արտահայտությունները կոչվում են թվային արտահայտություններ:

Օրինակ

Մատիտն արժե 40 դրամ, իսկ գրիչը՝ 100 դրամ:

«Մեկ գրիչը 20 դրամով թանկ է երկու մատիտներից» նախադասությունը կարճ կգրվի այսպես՝ 100=2⋅40+20

Խնդիրներ ձևակերպելիս թվերի փոխարեն սովորաբար կիրառում են լատիներեն տառեր՝ a,b,c,d

Հաճախ անհայտ մեծությունները գրում են x տառի միջոցով,

s-ով ընդունված է նշանակել ճանապարհի երկարությունը (օրինակ՝ մեքենայի անցած),

m-ով՝ առարկայի զանգվածը,

t-ով՝ ժամանակը:

Եթե վերևի օրինակում մեզ հայտնի չեն մատիտների և գրիչների գները, ապա կարող ենք դրանք գրել տառերի միջոցով: 

Օրինակ

Դիցուք մեկ մատիտն արժե x դրամ, իսկ գրիչը՝ y դրամ:

Երկու մատիտը և չորս գրիչները միասին կարժենան 2⋅x+4⋅y դրամ:

Եթե արտահայտությունը, բացի թվերից և գործողությունների նշաններից պարունակում է նաև տառեր, ապա այն անվանում են տառային արտահայտություն:

Մեր ստացած 2⋅x+4⋅y արտահայտությունը տառային արտահայտություն է:  

Որոշ դեպքերում պարզության համար ընդունված է բազմապատկման նշանը չգրել՝ օրինակ՝ 2⋅x+4⋅y գրառման փոխարեն գրում են 2x+4y:

Տառային արտահայտության արժեքը գտնելու համար, պետք է ունենալ նրա մեջ եղած տառերի արժեքները:  

Եթե վերցնենք x=40 դրամ և y=100 դրամ, ապա կստանանք 2x+4y=2⋅40+4⋅100=480:

Ստացած 480 թիվը 2x+4y տառային արտահայտության արժեքն է:

Առաջադրանքներ

Ներբեռնել և համակարգչում ունենալ մաթեմատիկայի 6-րդ դասարանի դասընթացի դասգիրքը, որը հաճախ ենք օգտագործելու։

Այս անգամ կատարել դասագրքի հետևյալ առաջադրանքները․ 7-ա,բ,գ,դ, 8, 10-ա,բ,գ,դ, 12, 15-բ, 22։

Կրկնենք անցածը

Առաջադրանք․կատարել յուրաքանչյուր թեմայի <<հեշտ>>, <<միջին>> կամ <<բարդ>> մակարդակներից որևէ մեկի առաջադրանքները․

Դաս1 ․


  1. Տասնորդական կոտորակի գաղափարը
  2. Տասնորդական կոտորակի ներկայացումը սովորական կոտորակի միջոցով
  3. Տասնորդական կոտորակների համեմատումը

Դաս 2․

  1. Տասնորդական կոտորակների գումարումն ու հանումը
  2. Տասնորդական կոտորակների բազմապատկումը
  3. Տասնորդական կոտորակի բաժանումը ամբողջ թվի
  4. Տասնորդական կոտորակների բաժանումը

Լրացուցիչ աշխատանք

Լրացուցիչ աշխատանք

Աշխատանք ընտրությամբ ` ըստ մակարդակների (1֊ին)

Աշխատանք ընտրությամբ ` ըստ մակարդակների(2֊րդ)

Աշխատանք սովորողների համար․ ընտրենք, աշխատենք միասին(3֊րդ)

Աշխատանք սովորողների համար․ ընտրենք, աշխատենք միասին (4֊րդ)

Աշխատանք սովորողների համար․ ընտրենք, աշխատենք միասին (5-րդ

Կրկնենք անցածը

Առաջադրանք․ Յուրաքանչյուր թեմայից կատարել <<միջին>> կամ <<բարդ>> մակարդակների առաջադրանք․

Դաս1 ․

  1. Ռացիոնալ թվերի համեմատումը
  2. Ռացիոնալ թվերի գումարումը
  3. Ռացիոնալ թվերի հանումը
  4. Ռացիոնալ թվերի բաժանումը

Դաս 2․

  1. Ռացիոնալ թվերով գործողությունների օրենքները
  2. Ռացիոնալ թվի հակադարձ թիվը
  3. Ռացիոնալ թվերի պատկերումը կոորդինատային հարթության վրա

Դաս 3

  1. Ուղղանկյան մակերեսը
  2. Ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսը
  3. Ուղղանկյունանիստի ծավալը

Դաս 4


  1. Տառային արտահայտություններ, բանաձևեր
  2. Մեկ անհայտով հավասարումներ
  3. Մեկ փոփոխականով պարզագույն անհավասարումներ

Կրկնություն

Երկրորդ շաբաթ

Առաջադրանք․ Սեղմել հղումի վրա։ Յուրաքանչյուր թեմայի <<Առաջադրանքներ>> բաժնից կատարել <<միջին>> կամ <<բարդ>> մակարդակների առաջադրանքներ․


  1. Խառը թվի գաղափարը
  2. Խառը թվերի համեմատումը
  3. Թվաբանական գործողություններ խառը թվերի հետ
  4. Մակերեսների և ծավալների հաշվումը խառը թվերով
  5. Կոտորակները կոորդինատային ճառագայթի վրա

Սովորողների բլոգներ

6-5 դասարան

6-6 դասարան

6-7 դասարան

6-9 դասարան

7-8 դասարան

6.5 դասարան

  1. Աղաբաբյան Լուսինե
  2. Ամիրբեկյան Միքայել
  3. Աշուղյան Անուշ
  4. Ավդալյան Էլին
  5. Բաբայան Իվետտա
  6. Բարսեղյան Գառնիկ
  7. Գևորգյան Մարի
  8. Դանիելյան Ռաֆայել
  9. Եգանյան Գոհար
  10. Կարապետյան Նարե
  11. Կիրակոսյան Հարություն
  12. Կտակյան Անետա
  13. Հակոբյան Եվա
  14. Հակոբյան Ռոբերտ
  15. Հարությունյան Ալեն
  16. Հարությունյան Դավիթ
  17. Հարությունյան Դանիել
  18. Հովսեփյան Ալեն
  19. Մելիքյան Արփի
  20. Մնացականյան Էսթեր
  21. Մնացականյան Արեն
  22. Մելիքյան Միքայել
  23. Սաֆարյան Էվելինա
  24. Ստեփանյան Կատրին
  25. Վելիցյան Վաչե
  26. Օհանյան Սոֆի

   6-6 դասարան

  1. Ալոյան Գայանե
  2. Առաքելյան Մանե
  3. Աղագուլյան Աիդա
  4. Աղաջանյան Դավիթ
  5. Գրիգորյան Տիգրան
  6. Գևորգյան Ալեքսանդր
  7. Գինոսյան Ստեփան
  8. Խալաթյան Արփի
  9. Խաչատրյան Արեգ
  10. Կարապետյան Միլենա
  11. Կիրակոսյան Տարոն
  12. Հակոբյան Գեորգի
  13. Մելիքյան Ալեքս
  14. Մելիքյան Լեո
  15. Մելքոնյան Նարե
  16. Մուրադյան Նռանե
  17. Մանուսյան Անի
  18. Մանվելյան Հասմիկ
  19. Մկրտչյան Դավիթ
  20. Նահապետյան Տիգրան
  21. Պապյան Եվա
  22. Պետրոսյան Մարկ
  23. Տոնոյան Արեգ
  24. Ջանոյան Դավիթ
  25. Վարդանյան Իսրայել 

   6-7 դասարան

  1. Ասատրյան Նիկա 
  2. Ավետյան Արև
  3. Բաբայան Սամվել
  4. Գևորգյան Նանե 
  5. Դանիելյան Դավիթ
  6. Զաքարյան  Ինգա
  7. Թումասյան Արեն
  8. Ղուլիջանյան Մհեր
  9. Մարտիրոսյան Արեն
  10. Մարտիրոսյան Ինգա
  11. Մելքոնյան Ալեք 
  12. Մելքոնյան Ակսել 
  13. Մուրադյան Էլիզա 
  14. Մուսավյան Արման
  15. Շահբազյան Արմեն
  16. Պապյան Արփի
  17. Պետրոսյան Մհեր 
  18. Սահակյան Նանե 
  19. Սահակյան Մարիա
  20. Տեր-Անդրիասյան Նիկո

    6․9 դասարան

  1. Աբրահամյան Աղաս
  2. Ամիրխանյան Ստեփան
  3. Առաքելյան Նարեկ-հեռավար
  4. Բաղդասարյան Մարի
  5. Գաբոյան Աստղիկ
  6. Դալլաքյան Մարիամ
  7. Դավթյան Մանվել
  8. Լազարյան Մարկ
  9. Համբարձումյան Անի
  10. Հարությունյան Էվա
  11. Հովասափյան Վարուժան
  12. Ղազարյան Արփի
  13. Մահամ Վարազդատ
  14. Մանուկյան Ֆիալկա
  15. Մանվելյան Շուշան
  16. Միքայելյան Եվա
  17. Շադոյան Ալեքս
  18. Չալիկյան Դավիթ
  19. Սարդարյան Ավետ

7-8 դասարան                                        

  1. Ադամյան Ստյոպա Կարեն 
  2. Ալաբալլա Յազան Ահմադ
  3. Բաբաջանյան Կամիլա
  4. Բարսեղյան Հայկ Գևորգի
  5. Բեկլարյան Ասյա Էրիկի 
  6. Եգանյան Անգելինա Մարատի 
  7. Խաչատրյան Մերի Վարդան    
  8. Հակոբյան Արմեն Ռուստամ 
  9. Հակոբյան Էլիզաբեթ Կարենի     
  10. Հակոբյան Էվելինա Հրաչյա
  11. Հակոբյան Խաչիկ Ավադիս
  12. Հայրապետյան Դավիթ Ռոբերտ
  13. Հովհաննիսյան Միլենա Հայկազի
  14. Ղարաբեկյան Գրիգորի Նվերի
  15. Ղևոնդյան Ինեսսա Տիգրանի
  16. Մանվելյան Ավետ Ազատ 
  17. Մկրտչյան Գարիկ Բագրատ
  18. Մուղդուսյան Մարի Արթուր
  19. Նաջարյան Արիս Աշոտի 
  20. Շահվերդյան Ալեքս Մանվելի 
  21. Շահվերդյան Էլեն Մանվելի
  22. Պետրոսյան Լառա Ռաֆայելի 
  23. Սերոբյան Առաքել Սամվել 
  24. Տագեսյան Նատալի Վարդգեսի 
  25. Փանդունց Սյուզաննա Արթուրի 
  26. Փիլիպոսյան Հայկ Սերգեյի
  27. Քալանթարյան Հայկ Արմեն
  28. Քամալյան Վազգեն Գևորգ 
  29. Հարությունյան Սաթինե Ոսկան
  30. Խեչոյան Ռաֆայել Գևորգի
  31. Հովսեփյան Ալիսա Սամվելի

Կրկնենք անցածը

Առաջին շաբաթ

Առաջադրանք․ Յուրաքանչյուր թեմայից կատարել <<միջին>> կամ <<բարդ>> մակարդակների 3 առաջադրանք

Դաս1 ․

Տոկոսներ

Բացասական և դրական թվեր

Կոորդինատային ուղիղ

Ամբողջ թվի հակադիր թիվը

Դաս 2․

Ամբողջ թվի մոդուլը

Ամբողջ թվերի համեմատումը

Միևնույն նշանի ամբողջ թվերի գումարումը

Տարբեր նշաններով ամբողջ թվերի գումարումը

Դաս 3

Ամբողջ թվերի հանումը

Ամբողջ թվերի բազմապատկումը

Ամբողջ թվերի բաժանումը

Ամբողջ թվերի գումարման օրենքները

Դաս 4

Ամբողջ թվերի բազմապատկման օրենքները

Կոորդինատային հարթություն

Գրաֆիկներ կոորդինատային հարթության վրա

Դաս 5.

Ռացիոնալ թվերի գաղափարը

Ռացիոնալ թվի մոդուլը

Հակադիր ռացիոնալ թվեր

Կրթություն ստանալն իմ իրավունքն է

Անվանումը՝ <<Կրթություն ստանալն իմ իրավունքն է>> նախագիծ

Մասնակիցներ՝ Միջին դպրոցի 6-8֊րդ դասարանի սովորողներ

Ժամկետը՝ 05.09.22- 10.09.22

Նպատակը՝

Սովորողին հաղորդակից դարձնել կրթություն ստանալու իր իրավունքին, ծանոթանալ, քննարկել կրթության Միջազգային իրավական նորմերը, դրանց հիման վրա ստեղծված ՀՀ օրենքներն ու Սահմանադրությամբ ամրագրված կետերը։

Խնդիրները՝

  1. Ձևավորել իրավական նորմերին ծանոթանալու, դրանց հետ աշխատելու մշակույթ,
  2. Բարձրացնել իրավական գիտելիք ունենալու կարևորությունը,
  3. Ինտեգրել իրավունք հասկացությունն ուսումնական պրոցես,
  4. Ծանոթանալ սովորողների հետաքրքրություններին և ակտիվությանը վերոնշյալ թեմայում,
  5. Ակտիվացնել քաղաքացիական գիտակցությունը,
  6. Ապահովել ներածական մուտք 2020-2021 ուսումնական տարի։

Ինչ անել՝(ընթացքը)

  • Կարդում ենք, ծանոթանում և քննարկում ենք

-Սովորողի իրավունքներն ու պարտականությունները /Գլուխ 5, հոդված 20-23/
Մանկավարժական աշխատողների իրավունքներն ու պարտականությունները /Գլուխ 5, հոդված 27/

Սովորողները դրանք տեղադրում են իրենց բլոգներում և գրում՝

  1. ո՞ր իրավունքներին ու պարտականություններին էին ծանոթ,
  2. որո՞նք ճանաչեցին,
  3. ի՞նչ նոր բան սովորեցին կարդալով օրենքները,
  4. Արդյո՞ք դա կազդի իրենց վարքագծի և կրթության նկատմամբ վերաբերմուննքի վրա։

Արդյունքներ՝

Սովորողների իրավագիտակցության բարձրացում, կրթության իրավական հիմքի ամրագրում։

Ուսումնական նյութ

Այսօր կրթություն ստանալու իրավունք ունի յուրաքանչյուր երեխա, այդ թվում նաև դու՝ ամրագրված միջազգային կոնվենցիաներով, ՀՀ սահմանադրությամբ և օրենքներով․ պետությունները պարտավորված են ստեղծել պայմաններ երեխաների կրթության համար։ Դա նշանակում է, որ կարդալով այս նյութը, դու դառնում ես առանձնահատուկ, քանի որ պաշտպանում և օգտվում ես կրթություն ստանալու քո իրավունքից։

Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիր (10 դեկտեմբերի, 1948թ.) կոչվող փաստաթղթում նշված են մարդու հիմնական իրավունքները, որոնք ընդունվում են շատ երկրների՝ այդ թվում Հայաստանի կողմից։ Դրանք հատկապես ընդունում են Միավորված ազգերի կազմակերպության երկրները։ Այդ հիմնական իրավունքների շարքում՝ 28-ի ներքո կրթություն ստանալու իրավունքն է։

ՀՀ Մայր օրենքում նշված է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի կրթություն ստանալու իրավունք: Այստեղից էլ բխում են հանրակրթության մասին օրենքները, որոնք կարգավորում և գործիքներ են տալիս քեզ դպրոց գալու և պարտադիր կրթության հնարավորություն ունենալու համար։

-Հանրակրթության մասին «ՀՀ օրենք»
-Սովորողի իրավունքներն ու պարտականությունները /Գլուխ 5, հոդված 20-23/
Մանկավարժական աշխատողների իրավունքներն ու պարտականությունները /Գլուխ 5, հոդված 27/

Տեսանյութ

Առաջադրանք

Սիրելի՛ սովորող, կատարիր նախագիծը նաև ընտանիքում․

1․Հարցրո՛ւ ծնողներիդ նրենց իրավունքների ու պարտականությունների մասին քո կրթության նկատմամբ։

2․ Կրդա՛ նրանց հետ միասին ծնողների՝ օրենքով սահմանված իրավունքներն ու պարտականությունները։

3․ Պատրաստիր փոքրիկ և հետաքրիր տեսանյութ աշխատանքիդ մասին, տեղադրիր բլոգումդ այս նախագծի մնացած աշխատանքների ներքո և հղումն ուղարկիր իմ էլեկտրոնային հասցեին։